• De diagnose posttraumatische stressstoornis
• De behandeling van de posttraumatische stressstoornis
• Psychologische behandeling
• Behandeling met medicijnen
• De behandeling van de posttraumatische stressstoornis stap voor stap
• Leven met een posttraumatische stressstoornis: ervaringsverhalen
• Meer weten?

Er zijn verschillende psychologische behandelmogelijkheden. Deze worden door een psychotherapeut of psycholoog gegeven. Er is bekend dat ruim 75% van de mensen met een posttraumatische stressstoornis baat heeft bij de hieronder beschreven psychologische behandelvormen.

EMDR

Eye Movement Desensitization and Reprocessing, afgekort EMDR, is een relatief nieuwe behandelvorm. Veel mensen merken een duidelijk resultaat bij deze vorm van behandeling, zo blijkt uit onderzoek. Het doel van EMDR is om het verwerkingsproces te faciliteren. De behandelaar zal u, na de uitleg over de behandeling en een aantal inleidende vragen, vragen om de gebeurtenis voor de geest te halen. Tegelijkertijd wordt uw aandacht van de nare herinnering afgeleid. Dit gebeurt doorgaans doordat u naar klikjes luistert, die op een koptelefoon wisselend bij het ene dan wel het ander oor klinken. Hoewel nog niet precies bekend is hoe EMDR werkt, wordt verondersteld dat door de wisselende geluidjes het verwerkingsproces in de hersenen wordt gestimuleerd. Hierdoor verandert geleidelijk aan iets in uw beleving van de gebeurtenis, waardoor de emoties die de gebeurtenis met zich meebrengen beter te verdragen zijn en geleidelijk minder worden. Er wordt stap voor stap stil gestaan bij de verschillende ervaringen, gedachten en gevoelens die u bij de gebeurtenis heeft. De eerste dagen na een behandelzitting kunt u zich nog wel onrustig voelen. Uw klachten zoals herbelevingen en nachtmerries en de verhoogde prikkelbaarheid zullen in de meeste gevallen na verloop van tijd minder worden. Na acht zittingen wordt gekeken of de behandeling effect heeft. Als u toch klachten blijft houden, wordt aangeraden te starten met imaginaire exposure.

Imaginaire exposure

"Exposure " is een vorm van gedragstherapie. "Exposure" betekent "blootstellen". "Imaginair" betekent in "gedachten". Vanwege de nare gevoelens die herinneringen aan de ingrijpende gebeurtenis oproepen, proberen veel mensen te vermijden om aan de gebeurtenis terug te denken. Dit is begrijpelijk, niemand wil zich rot voelen. Er is echter bekend dat de nare gevoelens bij mensen met een posttraumatische stressstoornis hierdoor juist blijven bestaan. Ook lukt het doorgaans sowieso niet om herinneringen aan de gebeurtenis te vermijden. Ze dringen zich toch ongewild aan u op en pogingen om de herinneringen te onderdrukken werken vaak maar tijdelijk. Op deze manier kan de gebeurtenis niet goed verwerkt worden. Het doel van exposure is om dit patroon te doorbreken. Het is de bedoeling dat u zich in de therapie aan de pijnlijke herinneringen blootstelt. Dit gebeurt onder gecontroleerde omstandigheden. De behandelaar zal u daarin begeleiden. In het geval van meerdere traumatische gebeurtenissen zal er één voor één bij de verschillende traumatische ervaringen die u heeft stil gestaan worden. Geleidelijk aan zult u merken dat u gedachten aan de gebeurtenis beter kunt verdragen. De emoties zullen daarbij langzaam minder heftig worden. Bij de meeste mensen worden de klachten, zoals herbelevingen en nachtmerries en de verhoogde prikkelbaarheid, na verloop van tijd minder. Een voorwaarde voor het slagen van de behandeling is dat u thuis ook de oefeningen doet die de behandelaar u meegeeft. Zo wordt doorgaans bijvoorbeeld aanbevolen om dagelijks naar bandopnamen van de behandelsessies te luisteren, waarin u uw ervaringen bespreekt. Soms wordt ook met schrijfopdrachten gewerkt. De behandelaar zal samen met u kijken wat voor u de beste manier om te oefenen is. Na acht zittingen wordt gekeken of de behandeling effect heeft. Als de behandeling onvoldoende helpt wordt aangeraden de behandeling uit te breiden met cognitieve therapie, of kan er (als deze niet al heeft plaatsgevonden) een behandeling met EMDR worden gestart.

Cognitieve therapie

Cognitieve therapie richt zich op het veranderen van uw angstige gedachten en denkpatronen (cognities). Als iemand een traumatische ervaring meemaakt, zet dat iemands leven behoorlijk op zijn kop. De traumatische gebeurtenis past niet bij de gedachten en ideeën die de persoon over zichzelf, anderen, de wereld en de toekomst had. Vaak ontwikkelt men als reactie op de gebeurtenis nieuwe ideeën (bijvoorbeeld "de wereld is onveilig" of "mensen zijn niet te vertrouwen"). Dit soort ideeën kunnen aanleiding geven tot de ontwikkeling of versterking van de posttraumatische stressklachten (bijvoorbeeld iemand die overtuigd is dat de wereld onveilig is, zal voortduren op zijn hoede zijn). Ook kan het zijn dat bepaalde ideeën de klachten in stand houden (bijvoorbeeld iemand die denkt dat hij er niet tegen kan om aan de gebeurtenis terug te denken, zal er alles aan doen om herinneringen aan de traumatische ervaring te vermijden en komt zo niet aan een goede verwerking toe). Iemand die een traumatische ervaring meemaakt doet vaak moeite om zijn greep op het leven te hervinden. Belangrijk daarbij is het gevoel te hebben dat het leven enigermate voorspelbaar is. Na het meemaken van een traumatische gebeurtenis kunnen er allerlei zogenaamde denkfouten ontstaan (bijvoorbeeld Iemand die verkracht is, kan ten onrechte gaan denken dat zij de verkrachting op een of andere manier uitgelokt moet hebben. Door op deze manier te gaan denken herstelt zij het gevoel van controle dat ze op gebeurtenissen heeft. Het gevolg is echter ook dat zij zich schuldig kan gaan voelen, ze had de verkrachting blijkbaar kunnen voorkomen).

U zult merken dat als u in staat bent om dergelijke denkpatronen te veranderen, de nare gevoelens daarmee ook beter hanteerbaar worden. Uw behandelaar zal u helpen om de gedachten op te sporen die tot klachten leiden. Vervolgens wordt gekeken of deze gedachten wel juist of handig zijn. Als u tot de conclusie komt dat de gedachte onjuist is, wordt gekeken of u tot een andere gedachte kunt komen. Voor het slagen van de behandeling met cognitieve therapie is het noodzakelijk dat u dagelijkse huiswerkopdrachten uitvoert. Zo zult u bijvoorbeeld gedachtendagboekjes moeten bijhouden van situaties waarin u zich rot voelde en de gedachten die daarmee samenhingen moeten uitwerken. Ook is het mogelijk dat u opdrachten krijgt waarbij u moet toetsen of bepaalde opvattingen kloppen. Cognitieve therapie wordt gedurende 8 zittingen toegepast. Als u na 8 zittingen toch klachten blijft houden, dan wordt er alsnog behandeling met EMDR gestart. Heeft er al behandeling met EMDR plaatsgevonden dan wordt aangeraden over te stappen op behandeling met medicijnen.

'EMDR' en 'imaginaire exposure' werken beiden ongeveer even goed. De indruk bestaat dat er wellicht met 'EMDR' sneller resultaten bereikt worden. Ook zijn er aanwijzingen dat 'EMDR' als minder zware behandeling wordt ervaren. Mocht het zo zijn dat 'EMDR' na acht zittingen onvoldoende helpt, dan raden wij aan om alsnog met 'imaginaire exposure' te starten. Mogelijk adviseert de behandelaar om deze behandeling te combineren met cognitieve therapie. Bent u de behandeling gestart met 'imaginaire exposure' en heeft u na acht zittingen toch nog veel klachten, dan kunnen eventueel nog acht zittingen cognitieve therapie toegevoegd worden. Indien dit onvoldoende helpt, dan wordt overgestapt op 'EMDR'. Helpt de psychologische behandeling onvoldoende, dan wordt aangeraden om alsnog medicijnen te gaan gebruiken.



 << Terug  |  Volgende >>