Beslisboom SPF

Beslisboom
Beslisboom specifieke fobie
Algemene opmerkingen


  • Bij een psychologische behandeling wordt in principe uitgegaan van wekelijkse zittingen. Bij specifieke fobie is het echter mogelijk om een aantal zittingen samen te voegen tot een langer durende zitting van twee of drie uur.

  • Wat betreft de uitvoering van de behandeling: deze kan in principe conform de wet BIG gedaan worden door een ieder die daartoe bekwaam is en zich daartoe in staat acht.

  • Bij twijfel over de diagnose, eventuele comorbiditeit of bij therapieresistentie, d.w.z. wanneer twee of meer behandelstappen niet tot het gewenste behandelresultaat geleid hebben, wordt geadviseerd een specialist (psychiater of psycholoog) te consulteren.

  • Bij (dreigend) stagneren van de behandeling dient te worden overwogen om de patiënt te verwijzen naar een in angststoornissen gespecialiseerde behandelsetting.


  • Afhankelijk van de samenstelling van het multidisciplinaire behandelteam worden in meer of mindere mate ondersteunende interventies aangeboden, die los van de stappen in de beslisboom kunnen worden toegepast.
    Algemeen: stap 1

  • Bepaal of sprake is van een bloed- letsel- of injectiefobie, dan wel van een dier- natuur of overig type specifieke fobie.
    Algemeen: stap 2

  • Indien sprake is van een dier- natuur of overig type specifieke fobie, bepaal of de fobische situatie frequent voorkomt of niet.
    Farmacotherapie: stap 1

  • Indien het gaat om niet frequent voorkomende situaties, behandel met incidenteel een benzodiazepine.
    Psychologische behandeling: stap 1a

  • Behandel een frequent voorkomende specifieke fobie van het type dier- natuur of overige met geruststellende informatie en exposure in vivo gedurende maximaal 8 weken.
    Psychologische behandeling: stap 1 b

  • Behandel bloed-, letsel-, of injectiefobie met geruststellende informatie en exposure in vivo in combinatie met applied relaxation gedurende maximaal 8 weken.
    Psychologische behandeling:
    stap 2


  • Combineer, indien 1a of 1b onvoldoende resultaat opleveren, met cognitieve interventies en/of coping en/of modelling gedurende 2 tot 4 weken extra.
    Combinatietherapie: stap 1

  • Combineer bij onvoldoende resultaat de psychologische behandeling met een SSRI gedurende 8 weken.
    Combinatietherapie: stap 2

  • Combineer bij onvoldoende resultaat de psychologische behandeling met een TCA gedurende 8 weken.
    Combinatietherapie: stap 3

  • Er is sprake van therapieresistentie waarna verwijzing naar een gespecialiseerde tweede- of derdelijns setting plaatsvindt. Er kan sprake zijn van complicerende comorbiditeit.
    Overwogen dient te worden of dagklinische of klinische behandeling noodzakelijk is.
    Uiteindelijk geen of onvoldoende verbetering op alle interventies

  • Indien alle eerdere stappen volgens de beslisboom geen of onvoldoende resultaat opgeleverd hebben en ook een second opinion in een gespecialiseerde setting geen verdere opties aangegeven heeft dan schieten op dit moment therapeutische mogelijkheden tekort en zal uitgegaan dienen te worden van een begeleiding volgens het handicapmodel. Dit wil zeggen: laagfrequente contacten met het accent op begeleiding, uitleg, voorkomen van complicaties in sociaal en maatschappelijk functioneren en care. In deze fase van het zorgproces zijn ondersteunende interventies vaak van groot belang.

Beslisboom specifieke fobie


‘Bron: samenvatting multidisciplinaire richtlijn angststoornissen, 2003

Onze partners Nederlandse Studie naar Depressie en AngstNedKAD Silhouet