Andere preventieve interventies
Naast de bovengenoemde interventies worden in de praktijk van de GGZ-preventie nog tal van andere preventieve interventies uitgevoerd. Het valt buiten het kader van dit artikel om daar een uitputtend overzicht van te geven, maar we willen wel nog enkele boeiende en innovatieve voorbeelden noemen.
Zo zijn in Nederland verschillende preventieprogramma’s ontwikkeld gericht op preventie van depressie bij ouderen in verzorgingshuizen (waar depressies zeer veel voorkomen; Jongenelis et al., 2003; 2004). Enkele goed opgezette effectstudies hebben laten zien dat deze programma’s aanzienlijk effecten kunnen hebben op de betreffende ouderen (Cuijpers en Van Lammeren, 2001; Eisses et al., 2005).
Een ander interessante interventie is de zogeheten ‘National Screening Day’. Deze methodiek is overgewaaid uit de Verenigde Staten waar men zo nu en dan een ‘National Screening Day’ organiseert, waarbij mensen uit de algemene bevolking in de gelegenheid gesteld worden door een deskundige na te laten gaan of zij een depressie hebben (Forbes et al., 1995; Magruder et al., 1995). Zij gaan dan op eigen initiatief naar een deskundige die een screeningsinstrument afneemt en eventueel een diagnostisch interview en een verwijzing voor behandeling. In Nederland is op beperkte schaal en op regionaal niveau ervaring opgedaan met deze methode. De effecten van een ‘National Screening Day’ zijn echter niet goed onderzocht. Een andere interventie is de cursus ‘Op zoek naar zin’ voor ouderen. Voor ouderen kunnen door verlieservaringen, lichamelijke gebreken en afname van maatschappelijke participatie de betekenis en zin van het leven verdwijnen. Juist in deze levensfase is het vinden van antwoorden op de vraag ‘wat is (en was) de betekenis van mijn leven?’ de belangrijkste uitdaging.
In de groepscursus ‘Op zoek naar zin’ wordt thematisch de eigen levensloop en het leven van nu besproken. Deze methodiek wordt ook wel aangeduid als reminiscentie en life-review (Bohlmeijer et al., 2003). Deze cursus is bedoeld voor mensen vanaf 55 jaar met depressieve klachten die thuiswonend zijn, lijden onder verlieservaringen, dreigen in een isolement te raken en bezig zijn met zingevingsvragen. Herinneringen aan het eigen leven vormen het uitgangspunt. De deelnemers worden uitgenodigd en aangespoord om hun herinneringen creatief vorm te geven en via het creatieve proces (opnieuw) bewust te worden van eigen krachtbronnen, identiteit en zingeving (perspectief op de toekomst). Uit een recente meta-analyse komt naar voren dat reminiscentie en life review leiden tot sterke afname van depressieve klachten en toename van levenssatisfactie bij ouderen (Bohlmeijer et al., 2003). Uit een Nederlandse pilot studiekwam naar voren dat tijdens een sterke daling van depressieve klachten en een toename van mastery optreedt (Bohlmeijer et al., 2005).
